Yörük Dede Türbesi

Yapının 14. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Beş kenarlı planı ile ilgi çeken Yörük Dede Kümbeti’nin beden duvarları moloz taştan ve taşlar arası tuğla parçaları ile kasetleme tekniği ile yapılmıştır. Beden duvarları üzerindeki kasnak sekizgen kenarlıdır ve kasnakta üç sıra hâlinde tuğla hatıllar kullanılmıştır. Binanın üzeri dıştan sekiz kenarlı piramit şeklindeki bir külahla örtülmüştür.

Killik Camii

Ayaş’ın Hacı Veli Mahallesi’nde yer alan Killik Camii, kitabesine göre 1560 yılında inşa edilmiştir. Enine dikdörtgen planlı caminin üzeri kiremit çatı ile örtülüdür. Moloz taş örgülü beden duvarları ahşap hatıllarla desteklenmiştir. Önceleri toprak damlı olduğu bilinen caminin bugünkü çatısı alaturka kiremitli kırma çatıdır. Caminin kuzeydoğu köşesindeki ahşap minaresi sonradan eklenmiştir.

Hacı Musa Camii

Gündoğdu Mahallesi’nde bulunan Camii 1432 yılında yaptırılmıştır. Boyuna dikdörtgen planlı, çatılı, ahşap aksamı ile dikkat çeken bir yapıdır. Yapı, taş temel üstüne kerpiç örülüdür ve eğimli alaturka kiremit çatılıdır. Caminin minaresi, kuzeydeki son cemaat yerinin batısındadır. Minarenin sağında 1867 yılında Hacı Satılmış kızı Hafize Sultan tarafından yaptırılan bir çeşme vardır.

Gökçeören Köyü Camii

Cami, 19. yüzyıl sonlarında inşa edilmiştir. Beden duvarları kesme taş örgülü caminin üzeri kiremit kaplı çatı ile örtülüdür. Ahşap tavanlıdır. Kuzeyinde açık son cemaat yeri bulunmaktadır. Caminin minaresi kuzeybatı köşesindedir. Harimin üzerini örten ahşap tavan, çeşitli renkte boyanmış geometrik ve bitkisel motiflerle bezenmiştir. Yapının en dikkat çekici özelliği güzel ahşap işçiliğidir. Cami, 2006 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce onarılmıştır.

Eski Bucuk Camii

Yapı, mimari özelliklerine göre 16. veya 17. yüzyıla tarihlenmektedir. Dikdörtgen planlı caminin üzeri kiremit kaplı kırma çatı ile örtülüdür. Kuzey cephesine bitişik bir türbe bulunmaktadır. Yapının batı ve güney cepheleri düzgün kesme taş, doğu ve türbenin bitişik olduğu kuzey cepheleri moloz taşlarla örülmüştür. Duvarların tümü toprak sıvalı ve badanalıdır. Cami, 2006 yılında onarılmıştır.

Melike Hatun Camii

Melike Hatun Camii 27 Ekim 2017’de açılmıştır. Ulus’ta 3 bin 600 metrekare alanı kapsayan, kadınlar mahfiliyle yaklaşık 7 bin kişinin aynı anda ibadet edebileceği Cami’nin altında, kongre salonu, fuaye alanı ve otopark yer almaktadır. Kubbeli Caminin dört minaresi bulunmaktadır. İşçiliği Konya’da yapılan, ahşap ve çivisiz kündekari kapıların takıldığı Cami’de, bir ana giriş, iki hünkar mahfeli, iki yan, 12 minare ve bir imam odası kapısı ile 38 pencere kepengi yer almaktadır. Son cemaat yerinde 17 kubbeye sahip Cami’nin, giriş kapılarının üzerinde altın varak, sedef, bağ ve fildişi işleme kitabeler yer almaktadır.

İlyakut Köyü Camii

Kitabesi olmayan cami, mimari üslubuna göre 14. yüzyıl sonu ve 15. yüzyıl başlarına tarihlendirilmektedir. Cami’nin beden duvarları moloz taş örgülü, ahşap hatıllıdır. Cami’nin minaresi, kuzeybatı köşesinde yükselmektedir. Harim kısmı dört adet ahşap kolon ile üç sahına bölünmüştür. Cami’nin ahşap tavan kirişleri üzerinde kalem işi süslemeler bulunmaktadır.

Ahi Yakub Mescidi

İsmetpaşa Mahallesi Çamlıca Sokak’ta meyilli bir arazide yer alır. Doğu cephesinde bulunan 11 basamaklı bir merdivenle çıkılan Cami, taş temel üzerine kerpiçle yapılmış ve sıvanmış olup, kiremit çatılı sade görünümlü bir yapıdır. 1392 yılında Ahi Sinan oğlu Ahi Çelebi’nin oğlu Ahi Yakub tarafından inşa ettirilmiştir. 14. yüzyıl Ankara camilerinde olduğu gibi tipik mihrabı ile dikkat çeker.

Şeyh Muhiddin Camii ve Türbesi

Duvarlar ahşap hatıllı kerpiç olup geç dönemde tel kafesle desteklenen sıva ile kaplanmıştır. Cami alçı mihrabıyla dikkat çeker. Minber ve kadınlar mahfili ahşaptır. Tek mekândan oluşan Cami, enine dikdörtgen planlı ve ahşap tavanlıdır.

Akşemseddin Camii

Ankara Caddesi Beytepe Sokak’ta bulunan Cami, 1869 Beytepe yangınından sonra Çayırlıoğlu Zeki tarafından tekrar yaptırılmıştır. İçten dikdörtgen planlı yapının üstü bindirme tekniğinde yapılmış ahşap tavanla örtülüdür. Tavanda geometrik motiflerle süslü bir göbek bulunmaktadır.

Sinanlı Ulu Camii

Kitabesinde yapım tarihi 1547 M. (954 H.) olarak geçmektedir. Kitabesinde yazıldığı üzere El Hac Sinan Bin Hacı Osman tarafından yaptırılmıştır. Ahşap sütunlu ve ahşap kirişli tavan sistemine sahip olan caminin beden duvarları, güney cephesi hariç subasman kotuna kadar düzgün yüzeyli moloz taş olup üst bölümü kerpiçtir. Caminin kuzey cephesinde iki adet kapısı vardır.

Kurşunlu Camii

Kuzeyden güneye doğru eğimli arazi üzerinde yer alan Kurşunlu Camii, giriş kapısı üzerindeki kitabeye göre 1685 M. (1096 H.) yılında inşa edilmiştir. Kareye yakın dikdörtgen planlıdır. Son cemaat yeri üç kubbeli olup Türk üçgeni ile geçiş yapılan başlıklar, dört adet sütuna oturtulmuştur. Mihrap, alçı kalıplama tekniği ile yapılmış; Rumi süslemeli bordürler, gülbezek ve çarkıfelek motifli kabartmalarla bezenmiştir.