Mimarzade Camii ve Medresesi

Ankara Müftüsü Mimarzade Mehmed Şakir Efendi tarafından 18. yüzyılda yaptırılmıştır. Dikdörtgen planlı, minaresiz ve çatılı bir yapıdır. Boyuna dikdörtgen planlı olup son cemaat yeri dört ahşap direkle taşınan geniş bir açıklıktan ibarettir. Harimin tavanı ve mahfeli ahşaptır. Alçı mihrabı ve minberi özgündür. Cami avlusundaki hazirede şahideli kabirler mevcuttur.

Şeyd Ahmed Camii

Yenimahalle Susuz köyünde bulunan Şeyh Ahmed Camii, Şeyh Ahmed tarafından 15. yüzyılda yaptırılmıştır. Zaman içinde yapılan onarımlarda özgün mimarisi kaybolmuştur. Ahşap tavanı, mahfeli ve alçı mihrabı özgündür. Tavan kirişlerinde ve pervazlarında kalem işi süslemeler bulunmaktadır.

Aktaş Camii

Ayaş’ta Hacımemi Mahallesi’nde yer alan Aktaş Camii, mimari olarak 16-17. yüzyıl özelliği gösterir. Ahşap minareli ve kırma çatılı olan yapının gövdesi moloz taş ve ahşapla örülmüştür. Taşların araları beyaz bir harç tabakasıyla derzlendirilmiştir. Duvarlarda yer yer ahşap hatılların bulunduğu dikkati çekmektedir. Çatısı alaturka kiremit kaplıdır. Dikdörtgen planlı Cami’nin ibadet mekanı mihraba dik iki ahşap sütun sırası ile üç nefe ayrılmıştır. Kıble duvarındaki alçı mihrap Ankara yöresindeki camilerin çoğunda görüldüğü şekilde alçak kabartmalıdır. Doğu cephesinde üç, güney duvarında da iki pencere vardır. Kuzey duvarındaki kapının yan taraflarında pencereler bulunmaktadır. Kapıya dikdörtgen şeklinde bir niş yerleştirilmiştir. Bu nişin kitabe yerleştirilmek amacıyla olduğu değerlendirilmektedir.

Kurşunlu Camii

Samanpazarı semti Anafartalar Caddesi üzerinde Daracık köşesinde yer alır. Taş duvarlı, arada üçer tuğla sıralı, kubbesi kurşun kaplı Klasik Osmanlı camilerindendir. Kitabesi olmayan caminin planı kare mekân üzerine kurulmuş olup merkezî kubbelidir. Son cemaat yeri bulunmakla birlikte ahşap minber yan aynalıklarla dikdörtgen panolarla bölünmüştür. 16. yüzyıla tarihlenmiştir.

Kocatepe Camii

1944 yılında alınan bir kararla başlatılan cami yaptırma programında mimarlar Hüsrev Tayla ve Fatin Uluengin’in projeleri 1967 yılında uygulamaya konmuştur. 1981 yılında Türkiye Diyanet Vakfı’na devredilen proje, 28 Ağustos 1987 yılında dönemin başbakanı Turgut Özal tarafından Cami’nin açılışı yapılarak tamamlanmıştır. Kocatepe Camii, yüksek bir platform üzerinde fevkanî olarak inşa edilmiş olup alt kısmında bir konferans salonu, kütüphane, gasilhane, otopark, büyük bir ticaret merkezi ve idari bölümler yer almaktadır. Cami içinde fil ayakları ve mahfil cepheleri Konya traverteniyle kaplanmış, merdiven yan şebekeleri, balkonları ve mahfil korkulukları Afyon mermerinden yapılmıştır. Cami’nin hat yazılarında birçok sanatçı çalışmıştır. Ana salonda büyük bir avize bulunmaktadır.

Baba Kıbel Türbesi

Çeştepe Mahallesi’nin 2 km kadar yakınında Yukarı Çeştepe denen eski bir yerleşim yerinde bulunmaktadır. Kıbel Baba, Klasik Osmanlı Dönemi’nde yolcuların konaklaması için bir zaviye açmıştır. Bugün harabe olan bu yapının hemen yanında Türbe bulunmaktadır. Türbenin bitişiğinde bir cami ve yakınında bir höyük bulunmaktadır. Türbe’de bir de mezar taşı bulunmaktadır.

Hacettepe Camii

Hacettepe Sümer Mahallesi, Sarıkadın Sokak’ta bulunan Cami, kerpiç duvarlı, ahşap hatıllı, taş kaideli ve kiremit çatılı sade bir yapıdır. Kuzeydoğu tarafında ahşap bir minaresi vardır. Kadınlar mahfili ve tavanı son yüzyıllarda yenilenmiş olup günümüzde üzeri yağlı boyadır. Hacettepe Camii 14-15. yüzyıla tarihlenen mihrabıyla önem kazanmaktadır.

Şeyh İzzeddin Mescidi ve Türbesi

Kitabesi olmayan mescidin mimarisine göre ilk yapılışının 14. yüzyıla ait olduğu tahmin edilmektedir. Hacıbayram Mahallesi’nde yer alan boyuna dikdörtgen planlı mescit, taş temel üzerine kerpiç duvarlı, ahşap kirişleme tavanlı, kiremit çatılı bir yapıdır. Yapının küçük olmasına karşın üst örtüyü oluşturan ahşap kirişlemeli tavanı, Ankara’daki geç Selçuklu, erken Osmanlı camilerinin özelliklerini taşımaktadır. Mescidin kuzeyindeki iki yanı kapalı, önü açık son cemaat yeri 2009 yılındaki onarımda eklenmiştir. Kalıplama tekniğinde yapılmış alçı mihrabı 17-18. yüzyıl karakterindedir. Küçük ve ahşap minaresi vardır. Türbesi mescidin kuzeyinde, türbeye ait kitabe Ankara Etnografya Müzesi’ndedir. Esaslı onarımı 2009 yılında yapılan mescidin kitabesinde 1306 tarihi verilmektedir. Orijinal türbe 1930’lu yıllarda yıkılmış, temelleri üzerine sonradan betonarme bir türbe ve eklentiler yapılmıştır.

Kalecik Tabakhane Camii

Caminin içindeki yazılardan 1905– 1907 yıllarında yapıldığı anlaşılmaktadır. Eğimli bir arazi üzerine inşa edilmiş olan cami kare planlı, kırma çatılı, ahşap tavanlı bir yapı olup beden duvarları düzgün kesme taş örgülüdür. Mihrap üstünde küçük dikdörtgen pencere dışında, pencerelerin hepsi kemerli olup üsttekiler küçük alttakiler büyüktür. Caminin onarımı 2006 yılında yapılmıştır.

Ahi Elvan Camii

Koyunpazarı semtinde bulunan Ahi Elvan Camii ilk kez 14. yüzyılın sonunda Ahi Elvan’ın babası Hacı Mecdüddin İsa b. Mehmed Bey tarafından meyilli arazide yaptırılmış, 1413 yılında da Ahi Elvan tarafından onarılmıştır. Dikdörtgen planlı, çatılı ve minareli olan Cami’nin ahşap tavanını üç sıra hâlinde dizilen on iki ahşap sütun taşır. Mermer sütun başlıkları Roma Dönemi’nden kalmadır. Cami’nin ceviz ağacından yapılan şaheser ahşap minberinde kitabe vardır ve bu minber Harputlu Marangoz Beyazid Oğlu Mehmed tarafından yapılmıştır.

Ağaçayak Camii

Ulucanlar Caddesi’nde bulunan Cami, geniş bir avlu içinde yer alır. Su basmanı kısmına kadar moloz taş malzeme. onun üzerine ahşap hatıllı ve tuğla kerpiç duvarlıdır. 1705 tarihli olduğu tahmin edilmektedir. Eser ahşap boyamalı minberi ve mihrabı ile önem kazanan geç dönem Osmanlı eseri tipinde bir yapıdır.

Alaaddin Camii

Ankara Kalesi içinde yer alan 1197 tarihli yapı, Ankara’nın en eski camilerinden birisidir. Duvarları kesme ve moloz taştan örülmüş, üzeri sıvalı, kiremit çatı ile örtülmüştür. Kuzeybatı köşesinde tek şerefeli minaresi yükselir. Alaaddin Camii özellikle minberi, son cemaat yerinde bulunan antik sütun başlıkları, kapı üzerindeki onarım yazıtları ile önem kazanır.